Je kunt het onvermijdelijke soms een paar jaar uitstellen, maar uiteindelijk barst de bom toch. Dat is nu het geval bij de PvdA. In tegenstelling tot wat de ‘deskundigen’ beweren, gaat het bij de val van Cohen niet of nauwelijks om een verschil tussen links of rechts, tussen Cohen of Roemer, maar doodgewoon om een jarenlang etterende machtsstrijd in de fractie. In de politiek gaat het bijna altijd om conflicten tussen personen en zelden over politieke standpunten. Wel weten ervaren politici hun persoonlijke ambities heel handig te verpakken in politieke standpunten. Zie de PvdA, zie ook het CDA.

Al in 2007 schreef ik in Stavast dat Wouter Bos een ernstige weeffout maakte bij de vorming van Balkenende IV. Alle invloedrijke en gezaghebbende Kamerleden werden in het kabinet gehaald als bewindspersoon. Met name Frans Timmermans of Nebahat Albayrak hadden in de fractie moeten blijven om leiding te geven. Timmermans was de gedoodverfde fractieleider, maar wilde liever Europese Zaken doen. Nu bleef de verjongde fractie stuurloos achter en machtsconflicten zijn tot de dag van vandaag aan de orde van de dag. Eerst tussen Tichelaar en Hamer, vervolgens ontstond de ‘bende van drie’, bestaande uit Dijsselbloem, Van Dam en Samsom. Deze heren waren ontevreden over het kabinetsbeleid en voerden geregeld overleg (op de kamer van Dijsselbloem) met minister Ronald Plasterk over de toekomst. We worden geacht te geloven dat Wouter Bos geheel vrijwillig is opgestapt. Toen Plasterk ook niet de X-factor bleek te bezitten, sloeg het de jongelui in de bol. Met name Diederik Samsom zag zijn droom om premier te worden werkelijkheid worden. Na een paar glazen, dat spreekt.

Hoe het begon
Na de vorming van de gedoogcoalitie waren de druiven zuur in het linkse kamp. Dat komt ervan als je gaat geloven in je eigen sprookjes. De flauwekul van Paars Plus heb ik al eerder op deze site verworpen, maar die hersenschim moest worden onderzocht. De spraakmakende goegemeente van politicologen en journalisten drong daar op aan. Je kon in 2010 geen krant opslaan of er werd juichend geschreven over de mogelijkheid van Paars Plus. Dat had tot gevolg dat de onervaren politicus Job Cohen, ingefluisterd door zijn luitenants Diederik Samsom en Ronald Plasterk, een grote broek aantrok en een middenkabinet met het CDA blokkeerde. Zo’n domme zet had ik eerlijk gezegd niet verwacht. Het veto dat bovendien door de PvdA werd uitgesproken over een eventueel ministerschap van Maxime Verhagen, bezegelde de nederlaag van Cohen. Geert Wilders vatte het bondig samen: ‘Echt ontzettend bedankt Job! Omdat jij een middenkabinet blokkeerde kan nu een rechtse politieke samenwerking ontstaan! Geweldig gedaan!’ twitterde Wilders in september 2010. En zo was het precies!

Foto: wiki

Wilders had ook een bosje bloemen mogen sturen aan Samsom, die al in 2003 het overleg tussen CDA en PvdA vakkundig frusteerde en tijdens het overleg in 2010 over Paars Plus wederom zijn hand overspeelde tijdens de vitale onderhandelingen over verkeer en milieu. De door de wol geverfde VVD-onderhandelaar Charlie Aptroot was een maatje te groot voor de ex-Greenpeace activist. Hoewel Samsom werd teruggetrokkenuit de onderhandelingen, was het kwaad al geschied. De instabiele PvdA-fractie was immers de oorzaak van de val van Balkenende IV en de VVD werd bevestigd in de mening dat de PvdA nog steeds een ontplofbare club is.

Het gaat in de politiek niet alleen om politieke standpunten, maar vooral om onderling vertrouwen. Sinds 2002 heeft de PvdA er alles aan gedaan om VVD en CDA in de gordijnen te jagen. Job Cohen was nog minder dan Wouter Bos in staat zijn fractie te disciplineren. De voorstanders van Paars Plus lijken te zijn vergeten dat Paars in de jaren negentig alleen ontstond, omdat PvdA en VVD de buik vol hadden van de machtspositie van het CDA. Nu kampt de PvdA met dat negatieve imago van arrogantie en onbetrouwbaarheid en drijft zo VVD en CDA in elkaars armen. De bewering dat de PVV van Geert Wilders nu veel macht heeft, is zwaar overdreven en vooral bedoeld om de linkervleugel van het CDA te mobiliseren. Zonder eigen ministers heb je als gedogende oppositiepartij geen duurzame positie. Een regeerakkoord is na twee jaar achterhaald en soms nog eerder. Voorstellen van het kabinet moeten op hun merites worden beoordeeld. In feite bepaalt de opstelling van de PvdA de invloed van de PVV. Als de linkse partijen het minderheidskabinet blijven afwijzen, zetten ze zichzelf buiten spel. In Balkenende II (2003- 2006) nam D66 weliswaar plaats in het kabinet, maar had een uitzonderingspositie bedongen op het gebied van asiel, immigratie en buitenlands beleid. Regelmatig was de LPF nodig om het kabinet aan een meerderheid te helpen. Er was daardoor feitelijk niet veel verschil met een minderheidskabinet. De PVV kan ook niet lichtvaardig de stekker uit het kabinet trekken. Als Wilders een linkse motie van wantrouwen steunt, zal hem dat worden aangerekend door de kiezer. Bovendien schiet de PVV niets op met het wegsturen van een VVD/CDA kabinet. Het linkse alternatief dat dan opdoemt, is altijd slechter. De PvdA laat hier kansen liggen.

Email Timmermans
Het prominente Kamerlid Frans Timmermans schreef een email naar Cohen en Spekman, nadat deze heren zonder overleg met de fractie een suïcidale koers voor de PvdA uitstippelden in Trouw. Timmermans is buitengewoon scherpzinnig en intelligenter, in ieder geval wijzer, dan de rest van de fractie, incluis Plasterk en Samsom.

De grote vraag voor de media is nu wie de email van Timmermans heeft laten lekken. Timmermans heeft dat zelf zeker niet gedaan. Hij steunde altijd Cohen en heeft vermoedelijk alleen moeite met Spekman, die door velen als lichtgewicht en parvenu wordt gezien. Persoonlijk vind ik dat een fractie vogels van velerlei pluimage mag hebben. Spekman past daar prima bij, maar een goede partijvoorzitter is hij niet. Timmermans weet ook dat een koningsmoordenaar zijn eigen glazen ingooit. Daarom geloof ik hem als hij zegt dat hij niet had voorzien dat de uitgelekte email zou leiden tot het aftreden van Cohen.

Het emailtje is gelekt door een slimmerik die twee vliegen in een klap sloeg: Cohen weg en Timmermans uitgeschakeld als rivaal. Het zou best eens een van de drie heren zijn, die zich gretig hebben gemeld om Cohen op te volgen. Maar meestal is het lek een ambitieuze of gefrustreerde beleidsmedewerker. Ik ben benieuwd of het lek boven komt!

Machtsgreep Spekman
De machtsgreep van partijvoorzitter Spekman, die een zinloze linkse koers wil afdwingen, kan de PvdA nog meer in de problemen storten. De fractie hoort zelf haar eigen voorzitter te kiezen, volgens de grondwet, maar bovenal omdat anders de verliezende kandidaten beschadigd raken en kampen worden gevormd. En dat terwijl diezelfde heren eerst nog broederlijk samenspanden om Bos beentje te lichten. Er is ook geen enkele noodzaak om nu een partijleider te kiezen. De fractieleider is bij een oppositiepartij per definitie de politieke leider en zolang er geen nieuwe verkiezingen in aantocht zijn, hoeft er geen lijsttrekker te worden gekozen. Als Samsom wordt gekozen, gaat bij de coalitie de vlag uit. Hij zal in de peilingen weliswaar tien zetels afsnoepen van de SP en niet te vergeten van GroenLinks, maar hij kan Mark Rutte niet verslaan. Van Dam en Plasterk zullen ook willen doorgaan als lijsttrekker, maar zijn eveneens niet opgewassen tegen Rutte en Wilders. De PvdA moet de tijd nemen om de wonden te likken, zoeken naar een frisse kandidaat en ondertussen de fractie gewoon laten leiden door de officiële nr. 2: Nebahat Albayrak. Zij is een kundig en integer politica, die niet overloopt van ambities en eigendunk. Zij zou voor de lijsttrekker de rol kunnen spelen die Willibrord van Beek in 2006 bij de VVD vervulde als wegbereider van Mark Rutte.

Ik ben geen fan van de PvdA, maar ik durf dit goede advies te geven, omdat de haantjes het net als in 2007 toch niet zullen opvolgen…Bovendien is Wouter Bos de enige PvdA-politicus die het kan opnemen tegen Mark Rutte en hij komt niet terug.

Toch?